Kısa cevap: Evde kompost yapma, mutfak ve bahçe atıklarını kapaklı bir kap içinde kontrollü şekilde çürüterek koyu renkli, mis kokulu bir toprak düzenleyicisine dönüştürmektir. Balkonda 30-60 litrelik bir kova bile yeter. Yeşil atık (sebze kabuğu, çay posası) ile kahverengi atığı (kuru yaprak, karton, talaş) yaklaşık 1'e 2 oranında karıştırın, nemi sıkılmış sünger kıvamında tutun, haftada bir havalandırın. 2-4 ay içinde ilk komposta ulaşırsınız.
Kompost Neden İşe Yarar?
Kompost bir gübre değil, gübreden fazlası. Toprağın yapısını değiştirir.
Saksı toprağının su tutma kapasitesini artırır. Böylece sulama araları uzar.
Sıkışmış toprağı gevşetir, kökler rahat nefes alır.
Besinleri yavaş salar. Kimyasal gübrelerde görülen yanma riski çok düşüktür.
Faydalı mikroorganizmaları çoğaltır. Bu da bazı kök hastalıklarına karşı direnç sağlar.
Çöpe giden organik atığı azaltır. Bir hanenin mutfak atığının önemli kısmı kompostlanabilir.
Toprak karışımı hazırlarken kompostun yerini kavramak önemli: tek başına ekim ortamı değildir. Doğru toprak ve gübre seçimini anlattığımız yaklaşımda olduğu gibi, kompost genelde karışımın beşte biri ile üçte biri arasında kalır.
Malzeme Listesi
Kap
Kapaklı plastik kova, eski çöp kovası veya ahşap kasa.
Yan duvarlara ve tabana matkapla 5-8 mm delikler açın. Hava girişi şart.
Altına sızıntı için bir tepsi koyun. Bu sıvı seyreltilerek sıvı gübre gibi kullanılabilir.
Balkonda yer sıkıntısı varsa dar ve uzun kaplar tercih edin. Balkon düzeni kurarken kompost kabına gölgeli bir köşe ayırmak en pratiği.
Yeşil malzeme (azot kaynağı)
Sebze ve meyve kabukları
Kahve telvesi, çay posası ve poşetleri (poşet plastiksizse)
Solmuş çiçekler, budama sonrası taze yeşil parçalar
Yumurta kabuğu (ezilmiş)
Kahverengi malzeme (karbon kaynağı)
Kuru yaprak, kuru saplar
Kartonlar, yumurta viyolü, mürekkepsiz kağıt (ince şeritler halinde)
Talaş, samanlı hayvan altlığı (kimyasal içermiyorsa)
Ceviz veya fındık kabuğu kırıkları
Kompost Kabına Girmemesi Gerekenler
Et, kemik, balık, süt ürünleri: koku ve haşere çeker.
Yağ, sos, kızartma artığı.
Kedi-köpek dışkısı.
Hastalıklı bitki yaprakları. Bunları ayrı atın; hastalık ve zararlı mücadelesinde en temel kural bulaşıcı materyali döngüye sokmamaktır.
Tohuma kaçmış yabani otlar.
Parlak baskılı dergi kağıdı, ıslak mendil, çay poşeti klipsi.
Adım Adım Kurulum
Taban katmanı: Kabın dibine 5 cm kalınlığında kuru yaprak veya karton parçası serin.
İlk yeşil katman: Üzerine mutfak atığını ince bir tabaka halinde yayın.
Örtün: Her yeşil katmandan sonra iki kat kahverengi malzeme ekleyin. Bu kural kokuyu ve sinekleri baştan engeller.
Başlatıcı: Bir kürek bahçe toprağı veya olgun kompost ekleyin. Mikroorganizmaları taşır.
Nemi ayarlayın: Bir tutam alıp sıkın. Su damlıyorsa kuru malzeme, dağılıyorsa biraz su ekleyin.
Havalandırın: Haftada bir el küreğiyle veya uzun bir çubukla karıştırın.
Boyutu küçültün: Atıkları 2-3 cm'lik parçalara ayırın. Küçük parça hızlı çürür.
Süreci Takip Etme
Belirti
Nedeni
Çözüm
Ekşi, çürük yumurta kokusu
Fazla nem, oksijensizlik
Karton ve kuru yaprak ekleyip iyice karıştırın
Amonyak kokusu
Çok fazla yeşil malzeme
Kahverengi oranını artırın
Hiç çürümüyor, kuru
Nem yetersiz
Spreyle nemlendirin, karıştırın
Küçük sirke sinekleri
Açıkta kalan meyve atığı
Üstünü toprak veya kuru malzemeyle örtün
Beyaz iplikçikler
Mantar faaliyeti
Normaldir, devam edin
Yığının ısınması iyi işaret. Elinizi soktuğunuzda ılık geliyorsa ayrışma hızlı ilerliyor. Isı ve nem dengesi burada da geçerli: çok ıslak ve soğuk yığın durur, çok kuru yığın küflenmeden bekler.
Ne Zaman Hazır?
Renk koyu kahve, neredeyse siyah.
Koku orman toprağı gibi.
İçindekiler tanınmıyor. Sadece dal ve kabuk kalıntıları kalabilir.
Hacim başlangıcın yarısına düşmüş.
Elekten geçirin. Elenmeyen iri parçaları yeni yığına başlatıcı olarak koyun.
Kompostu Kullanma
Saksı karışımı: 2 kısım toprak, 1 kısım kompost, 1 kısım perlit veya iri kum.
Üst gübreleme: Saksının üstüne 1-2 cm serpin, hafifçe karıştırın. Ayda bir yeterli.
Fide dikimi: Çukura bir tutam kompost atın. Kök tutmayı hızlandırır.