Kısa cevap: Bitkilerdeki zararlılar önce mekanik yolla (yıkama, silme, elle toplama), sonra sabunlu su veya yağ bazlı püskürtmelerle arındırılır. Sıra şöyledir: zararlıyı doğru teşhis et, bitkiyi diğerlerinden ayır, yaprak altlarını ılık suyla yıka, kalanları potasyum sabunu veya neem yağı çözeltisiyle 5–7 gün arayla 3 kez ilaçla. Aynı anda bakım hatasını düzelt; çünkü aşırı sulama, havasız ortam ve gübre fazlası zararlıyı çağıran asıl sebeptir.
İlk teşhis: 10 dakikada neye bakılır
Yaprak altları: Zararlıların çoğu burada saklanır. Işığa tutup bak.
Yeni sürgünler: Yapış yapış bir tabaka varsa yaprak biti veya beyazsinek düşün.
Yaprak sapı ve gövde birleşimi: Pamuk benzeri beyaz kümeler unlu bit işaretidir.
Toprak yüzeyi: Sulamadan sonra zıplayan küçük siyah sinekler varsa mantar sineği.
Zarar deseni: Yuvarlak delik = tırtıl/salyangoz. Sarı-gri noktacıklar = kırmızı örümcek. Gümüşi çizikler = thrips.
Not: Her sarı yaprak zararlı demek değildir. Alt yapraklardan başlayan genel sararma çoğu zaman sulama veya besin sorunudur. Doğru toprak ve gübre seçimi ile etkili sulama yöntemleri konularını gözden geçirmek, gereksiz ilaçlamayı önler.
Sık görülen zararlılar ve pratik çözümleri
Zararlı
Belirti
Ev çözümü
Yaprak biti
Sürgünlerde yeşil/siyah kümeler, yapışkan salgı
Basınçlı su ile yıka, ardından sabunlu su püskürt
Unlu bit (koşnil)
Yaprak diplerinde pamukçuklar
Alkole batırılmış kulak çubuğuyla tek tek sil, sonra neem yağı
Kırmızı örümcek
Soluk noktalı yapraklar, ince ağ, kuru ortam
Nemi yükselt, yaprak altlarını yıka, 3 gün arayla tekrarla
Beyazsinek
Yaprak sallandığında uçan beyaz sinekler
Sarı yapışkan tuzak + sabunlu su
Thrips
Gümüşi çizgiler, deforme yeni yapraklar
Mavi tuzak, neem yağı, etkilenen yaprakları kes
Mantar sineği
Toprak üstünde uçuşan küçük sinekler
Üst 2 cm toprağı kurut, kum/perlit tabakası ekle
Kabuklu bit
Gövdede kahverengi sert kabarcıklar
Tırnakla/kart ile kazı, yağ bazlı çözeltiyle sil
Üç temel ev karışımı
Sabunlu su: 1 litre ılık suya 1 tatlı kaşığı sıvı arap/potasyum sabunu. Deterjan kullanma; yaprak yakar.
Neem yağı çözeltisi: 1 litre suya 5 ml neem yağı + 2–3 damla sabun (emülgatör). Taze hazırla, bekletme.
Sarımsak-acı biber suyu: 1 baş ezilmiş sarımsak + 1 acı biber, 1 litre suda bir gece bekletilir, süzülür. Caydırıcıdır, öldürücü değildir.
Uygulama kuralları: Akşam veya güneş almayan saatte püskürt. Önce tek yaprakta dene, 24 saat bekle. Yaprak altlarını ıslat; üstünü ıslatmak işe yaramaz. 5–7 gün arayla 3 kez tekrarla; çünkü yumurtalar sonra açılır.
Mantar ve bakteri hastalıkları
Külleme: Yaprak üstünde unlu beyaz tabaka. Hasta yaprakları kes, hava sirkülasyonunu artır. 1 litre suya 1 çay kaşığı karbonat + birkaç damla sabun etkili bir koruyucudur.
Yaprak lekesi: Kahverengi, halkalı lekeler. Üstten sulamayı bırak, yaprakları kuru tut, hasta dokuları temizle.
Pas: Yaprak altında turuncu püstüller. Etkilenen kısımları at, nemi ve yoğunluğu düşür.
Kesilen hasta parçalar asla harcın üzerinde bırakılmaz, çöpe gider. Budama makası her bitkiden sonra alkolle silinir; bu, budama ve şekillendirme çalışmalarında da geçerli bir alışkanlıktır.
Önleme: asıl mücadele burada
Yeni gelen her bitkiyi 2 hafta ayrı tut, yaprak altlarını kontrol et.
Saksılar arasında boşluk bırak. Sıkışık dizilim mantarın davetiyesidir.
Ayda bir yaprakları nemli bezle sil veya duşta yıka. Toz, kırmızı örümceğin sevdiği ortamı hazırlar.
Azotlu gübreyi abartma. Aşırı yumuşak sürgün, yaprak bitini çeker.